+90 (312) 232 33 93 / 231 70 92
·
avmehmettoprak@nasuhhukuk.com
·
Pzt - Cts 09:00-18:00
007529
Ziyaretçi Sayısı : 7529

İCRA İFLAS HUKUKUNDA “MENKUL (TAŞINIR) SATIŞI” “İCRA YOLUYLA EŞYA SATIŞI”

Nasuh Hukuk

Satışı talep edilen taşınırın haczi kesinleşmiş olmalıdır. İİK 106 madde gereğince hacizli taşınır mahcuza konulan haciz tarihinden itibaren altı ay içinde satış talebinde bulunup, satış avansının icra dosyasına yatırmak gerekmektedir. Satışı talep edilen menkul mal, talepten itibaren iki ay içinde satılır. Avukat Mehmet TOPRAK

Borçlu da hacizli malın satışını talep edebilir mi?

  Uygulamada daha çok karşılaşan, alacaklının satış talebinde bulunmasıdır. Ancak alacaklı talep etmeden, borçlunun talebi ile de, satış yapılabilir. Borçlu, haczedilen mal üzerindeki tasarruf hakkından yoksun kalmışsa, bir an evvel satılarak, borcundan kurtulmak isterse, masraflarını karşılamak kaydıyla satış talebinde bulunabilir.(İİK.113 md.)

Yetişmemiş mahsuller borçlunun muvafakati olmadan satılamaz. Alacaklı talep etmeden de borçlunun talebi ile satış yapılabilir. Kıymeti süratle düşen veyahut muhafazası masraflı olan malların satılmasına her zaman karar verilebilir.

İcra İflas Kanununda haczin yenilenmesine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle haczin yenilenmesi ile ilgili yazılan haciz yeni bir haciz olup sıra cetvelinde yenileme haczi olarak konulan haciz dikkate alınacaktır. Haczin düşmesinin engellenmesi için yapılması gereken yegane işlem altı aylık süre içinde açıkça satış talebinde bulunmak ve gerekli satış masraflarını peşin olarak yatırmaktır. Satış masrafının peşinen yatırılmaması durumunda İcra Müdürü satış isteyene masrafı yatırması için 15 gün süre verir. Bu süre içinde masrafın yatırılmaması durumunda haciz düşer.(İİK. 110.md.)


İcra Müdürü satış talebi üzerine,  dosyayı inceler, satışın altı aylık süre içerisinde olmadığını tespit ederse,  haczin düştüğünü ileri sürerek, satış talebini reddeder.(İİK 106 ve 110.m). Satış süresi geçmesine rağmen icra müdürünün satışı kabul etmesi, süresiz şikâyet nedenidir. Süresinde satış istenmeyen ve bu nedenle haczi düşmüş menkul malın ihalesinin de feshi gerekir.

HACZİN KALKMASI (İİK 110.) Haczedilen resmi sicile kayıtlı malların, icra dairesi ile yapılacak yazışmalar sonucunda haczinin kalktığının tespit edilmesi halinde, sicili tutan idare tarafından haciz şerhi terkin edilir ve işlem ilgili icra dairesine bildirilir. Satış istememek veya verilen süre içerisinde satış masraflarını yatırmamak nedeniyle haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı o mala yönelik olarak, haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur.


Hacizli menkul üzerinde 3. kişi tarafından açılan istihkak davasının mevcudiyeti nedeniyle,, icra hakimliği tarafından takibin ertelenmesine karar vermişse (İİK 97,I ) ve alacaklının açmış olduğu istihkak davasında (İİK 99) istihkak davası sonuçlanıncaya kadar , dava konusu mallar ile Muvakkaten haczedilmiş malların satışı istenemez İİK.108 (bu gibi durumlarda İİK maddedeki satış isteme süreleri işlemez)


İİK’nın 111 maddesi uyarınca yapılan taksitlendirmelerde yada borçlu ile alacaklının icra daireleri huzurunda yapılan taksitlendirmelerde (tabii taksitlere uyulduğu sürece) taksidin devamı süresince satış isteme süreleri işlemez. Satış bedeli, o mal üzerinde katileşmiş haczi bulunan alacaklıların alacağı toplamına ulaşmış ise satış tatil edilir. (İİK 109. m.)Menkuller satış talebinden itibaren 1 ay, gayrimenkuller ise 2 ay içinde satılır. 

İcra Müdürü kıymeti süratle düşen ve muhafazası zor malların satılmasına her zaman karar verebilir.(İİK.113.md.) 


İcra Müdürlüğü tarafından, Satışa konu taşınır mal araç ise takyidat(araç üzerindeki haciz, rehin ve şerh bilgisi) UYAP sisteminden sorgulanır. Araç kaydındaki rehin, haciz, tedbir ve diğer şerhler ilgili kurumlardan yazışma ile sorulur. Araç kaydında rehin şerhi varsa, rehin alacaklısına alacağının devam edip etmediği ile satışı halinde rehin bedeli altında satışa muvafakati olup olmadığı sorulur ve rehin sözleşme örneğinin icra dosyasına sunulması istenir.Ayrıca vergi dairesinden aracın ayından doğan vergi borcu(Motorlu Taşıtlar Vergi borcu) sorulur. Varsa diğer haciz dosyalarından İİK 100.maddesine göre bilgileri toplanır. Avukat Mehmet TOPRAK

KIYMET TAKDİRİ (Satışa Çıkarılacak Malın Değerinin Belirlenmesi) (İİK 87 md.)

Kural olarak haciz yapan memur, haczettiği malın kıymetini belirler. Ancak İcra Müdür veya memurlarının değerlendirmede zorlanacağı, değeri yüksek mallar ile değerlendirmesinde uzmanlık gerektiren mallarda İcra Müdür tarafından bilirkişi tayin edebilir. Düzenlenen kıymet takdiri tutanağı, alacaklı, borçlu varsa rehin alacaklısına tebliğ edilir. Kıymet takdirine itiraz var ise İcra Mahkemesine yapılır. İcra Mahkemesi şikâyeti haklı bulursa, yeniden bilirkişi marifetiyle kıymet takdiri işlemi yaptırır. Satış işlemleri, İcra Mahkemesince belirlenen değer üzerinden yapılır.

Kıymet takdiri kesinleşmeden satış yapılmamakla birlikte kıymet takdirine itiraz, satış isteme süresinin işlemesine engel olmaz. Kesinleşen kıymet takdiri için iki yıl geçmedikçe yeniden kıymet takdiri istenemeyeceğine dair İİK 128a/II hükmünün taşınır ihalesinde de kıyasen uygulanır.(12. HD tarih, ) Avukat Mehmet TOPRAK

İhaleyi Kim Yapar?

Satış icra müdürü tarafından yapılır. Fakat İİK.nun 80/1. maddesinde icra müdürünün haciz işlemlerini yardımcı veya katiplerinden birisine yaptırabileceği belirlenmiştir. İhale işlemleri de haciz işlemini takiben yapılan diğer işlemlerden olduğundan icra müdürünün ihaleyi yapması görevini yardımcısı veya kâtiplerden birisine vermesinde yasal bir engel bulunmamaktadır.

Ayrıca satışta bir de Belediyece görevlendirilmiş tellal bulunmalıdır. Açık arttırmaya, tellalın açık arttırma şartnamesini, satış mahallindeki herkesin rahatça duyabileceği bir şekilde yüksek sesle okumasıyla başlanır ve yine tellalın, en yüksek teklifi verene üç kez “satıyorum, satıyorum, sattım” şeklinde bağırarak ihale etmesiyle son bulur. Belediye tellal görevlendirmez veya tellal satış saatinde satış mahallinde hazır bulunmaz ise icra müdürü durumu tutanakla tespit ederek adliye görevlilerinden birini ( bu durumda tellâliye harcı tahakkuk ettirilmez.) tellal olarak görevlendirir. İhalede tellal bulundurulmaması tek başına ihalenin feshi nedenidir. Avukat Mehmet TOPRAK

Açık Arttırma Nasıl Yapılır?(İİK.114-118 mad.)

Satış açık artırma ile yapılır. Birinci ve ikinci artırmanın yapılacağı yer, gün ve saat daha önceden ilân edilir. İlanın şekli, artırmanın tarzı, yer ve günü ve gazete ile yapılıp yapılmayacağı icra Müdürlüğünce, tüm ilgililerin menfaati dikkate alınarak karar verilir İlânın yurt düzeyinde yayımlanan bir gazete ile yapılmasına karar verilmesi hâlinde bu ilân satış talebi tarihinde tirajı ellibinin (50.000) üzerinde olan ve yurt düzeyinde dağıtımı yapılan gazetelerden biriyle yapılır. Gazete ilanında şartname yayınlanmaz, ancak satılacak mahcuzun, cinsi, önemli özellikleri, mahiyeti, muhammen(tahmini) kıymeti, bulunduğu yer ve ikinci ihale gün ve saati, şartnamenin nereden ve nasıl alınabileceği bilgileri yer alır.

Satış ilanı, belediye araçlarıyla ilan edilmek ve satış günü mezat salonunda tellal görevlendirilmesi için belediyeye gönderilir. Ayrıca Adliye ilan panosuna asılmak suretiyle de ilan yapılır.

2012 yılında İcra İflas Kanununda yapılan bir değişikliğe göre, Satış ilanı elektronik ortamda da yapılır. Açık artırmaya elektronik ortamda teklif verme yoluyla başlanır. Elektronik ortamda teklif verme, birinci ihale tarihinden on gün önce başlar, ihalenin tamamlanacağı günden önceki gün sonunda sona erer; ikinci ihalede ise elektronik ortamda teklif verme birinci ihaleden sonraki beşinci gün başlar, en az on gün sonrası için belirlenecek ikinci ihalenin tamamlanacağı günden önceki gün sonunda sona erer. Elektronik ortamda verilecek teklifler haczedilen malın tahmin edilen kıymetinin yüzde ellisinden az olamaz; teklif vermeden önce, haczedilen malın tahmin edilen kıymetinin yüzde yirmisi nispetinde teminat gösterilmesi zorunludur. 

Satışa çıkarılan mahcuz mal üzerinde hakkı olan diğer alacaklılar da arttırmaya iştirak edebilirler, bunlardan teminat ve pey akçesi istenmez.

  Birinci ve ikinci ihale İcra Müdürü tarafından, ilanda belirlenen yer, gün ve saatte, elektronik ortamda verilen en yüksek teklif üzerinden başlatılır. İhalenin başladığı belediye tellalı tarafından satış mahallinde herkesin duyabileceği bir şekilde yüksek sesle ilan edilir. Açık arttırma esnasında verilen teklifler İcra Müdürü tarafından tutanağa yazılır.

Satış ilanında belirlen gün ve saatte, satışa çıkarılan mal belediye tellalı tarafından üç defa bağırıldıktan sonra, elektronik ortamda verilen en yüksek teklif de değerlendirilerek, en çok artırana ihale edilir. Teklif verme işlemi durmaksızın devam ediyorsa, teklif verme işlemi son buluncaya kadar ihaleye devam edilir.  Şu kadar ki, artırma bedelinin malın tahmin edilen bedelinin yüzde ellisini bulması ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan diğer alacaklar o malla temin edilmişse bu suretle rüçhanı olan alacakların toplamından fazla olması ve ayrıca satış ve paylaştırma masraflarını aşması gerekir. Birinci ihalede, alıcı çıkmazsa veya bu maddede yazılı miktara ulaşılmazsa satış icra memuru tarafından geri bırakılır. İkinci ihalede, alıcı çıkmazsa veya bu maddede yazılı şartlar gerçekleşmezse satış talebi düşer. Avukat Mehmet TOPRAK

Altın ve Gümüş Satışı Nasıl Yapılır?(İİK. Md.117)

Menkul ve Gayrimenkul eşyaların satışlarında, mahcuzun tahmini bedelinin %50”si  ile rüçhanlı alacaklar, satış ve paylaştırma masrafını bulmaları halinde satış yapılabiliyorken, altın ve gümüş satışlarında, farklı bir yol izlenmektedir. İİK.117.maddesine göre Altın ve gümüş eşya, değerinden daha aşağı bir fiyata satılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Avukat Mehmet TOPRAK

Satış Bedelinin Ödenmesi 

Kural olarak satış peşin para ile yapılır. Ancak İcra Müdürü,  ihale alıcısına yedi günü geçmemek üzere bakiye ihale bedelini ödemesi için süre verebilir. İhale alıcısı verilen süre içerisinde bakiye ihale bedelini eksiksiz olarak icra dairesine yatırır. Avukat Mehmet TOPRAK

Satış bedeli ödenmezse ne olur?

İhaleye katılıp daha sonra ihale bedelini yatırmamak suretiyle ihalenin feshine sebep olan tüm alıcılar ve kefilleri, teklif ettikleri bedel ile son ihale bedeli arasındaki farktan ve diğer zararlardan ve ayrıca temerrüt faizinden müteselsilen sorumludurlar. İhale farkı ve temerrüt faizi ayrıca hükme hacet kalmaksızın dairece tahsil olunur. Bu fark, varsa öncelikle teminat bedelinden tahsil olunur.(İİK.mad.118. Avukat Mehmet TOPRAK

Satılan Mal Ne Zaman Teslim Edilir.(İİK. 118.md.)

Satılan mal, ihale kesinleşmeden ihale alıcısına teslim edilmez. Avukat Mehmet TOPRAK


İhale Alıcısı Tarafından İhale Bedeli Haricinde Başka Ödeme Yapılır mı?

İhale alıcısının yükümlülükleri açık arttırma şartnamesinde yazılmaktadır. İhaleye iştirak eden ve ihale bedelini verilen sürede yatıran ihale alıcısı için,
İhalenin kesinleşmesi ile birlikte Damga vergisi ve KDV’nin ödeme yükümlülüğü doğar. İhalenin kesinleşmesine rağmen ihale alıcısı tarafından KDV ve Damga Vergisinin ödenmemesi durumunda İcra Müdürü tarafından kendisine bir muhtıra tebliğ edilerek makul bir süre verilir. Verilen süre içerisinde vergilerin ödenmediği takdirde ihale iptal edilir. Avukat Mehmet TOPRAK

İhale Ne Zaman Kesinleşir?

İhale alıcısı tarafından verilen yasal sürede ihale bedelinin tamamı icra dairesine yatırıldıktan sonra ihalenin feshi davası açılıp açılmadığı ilgili icra Hukuk Mahkemesinden sorulur. İhalenin feshi davası açılmamış veya yargılama sonunda fesih talebi reddedilirse ihale kesinleşmiş olur. Verilen süre içinde ihale bedeli yatırılmamış ise resen ihalenin iptaline karar verilir. Avukat Mehmet TOPRAK


Satılan taşınır araç ise aracın aynına ilişkin MTV borcu ve gecikme cezaları (trafik para cezaları hariç) öncelikle satış bedelinden ödenir..(117)

Avukat Mehmet TOPRAK

              Ankara Barosu – 2019

İlgili Yayınlar